آزمون افزایش طول (Elongation Test) در استاندارد IEC 60317

[prowindingtech]

آزمون افزایش طول (Elongation Test) در استاندارد IEC 60317

آزمون کشش و ازدیاد طول (Elongation) یکی از آزمونهای مکانیکی تعریفشده در استاندارد 60317 است که به منظور ارزیابی انعطافپذیری و استحکام مکانیکی هادی سیمهای سیمپیچی انجام میشود. این آزمون بررسی میکند که هادی سیم (مس یا آلومینیوم) چقدر قابلیت کشش دارد قبل از اینکه دچار شکست شود.

هدف آزمون الانگیشن
1.ارزیابی استحکام مکانیکی هادی سیم: اطمینان از اینکه هادی سیم میتواند تحت کششهای اعمالی در فرآیند سیمپیچی یا هنگام نصب، بدون شکستگی، کار کند.
2.بررسی انعطافپذیری : سیم های سیم پیچی به منظور پیچش مناسب باید از نرمی و انعطاف پذیری خوبی برخوردار باشند در صورت انعطاف پذیری نامناسب، سیم پس در حین پیچش به دلیل خشکی (فنریت بالا) به درستی د کنار هم قرار نگرفته و باعث حجیم شدن سیم پیچ می گردد. این خاصیت برای جلوگیری از بروز چنین مشکلی در هنگام کارکرد ضروری است.
3.کنترل کیفیت مواد اولیه: تضمین کیفیت هادی (مس یا آلومینیوم) و اطمینان از عدم وجود ناخالصی یا عملیات حرارتی نامناسب.

روش انجام آزمون الانگیشن
1.نمونهبرداری:

• • یک قطعه مشخص از سیم (بدون لاک یا با لاک) به عنوان نمونه انتخاب میشود (معمولاً طولی از سیم که مناسب دستگاه کشش است).

2.اعمال نیروی کششی:

• • نمونه در یک دستگاه کشش (Tensile Testing Machine) قرار داده میشود.
  • نیروی کششی به صورت یکنواخت و تدریجی (مطابق آزمون6 از استاندارد IEC 60851-3) افزایش مییابد.

3.اندازهگیری ازدیاد طول:

• • طول اولیه نمونه (L₀) قبل از آزمون اندازهگیری میشود.
  • هنگامی که سیم دچار شکستگی شود، طول نهایی آن (Lf) ثبت میشود.
  • درصد ازدیاد طول (Elongation) از رابطه زیر محاسبه میشود:

«« (طول ثانویه – طول اولیه / طول اولیه) x 100 »»
4.مقایسه با مقادیر استاندارد:

• • مقدار حداقل ازدیاد طول بر اساس جنس سیم و قطر آن در استاندارد 60317 تعیین شده است. معمولاً برای مس مقادیر بالاتری نسبت به آلومینیوم تعریف میشود.

معیارهای پذیرش آزمون

• درصد ازدیاد طول باید حداقل برابر یا بیشتر از مقدار تعیینشده در استاندارد باشد.
  • برای مس آنیلشده: معمولاً حدود 5-38٪ (بسته به قطر سیم مطابق با استاندارد IEC 60317).
  • برای آلومینیوم آنیلشده: معمولاً کمتر، حدود 10-15٪.
• سیم نباید در طول آزمون دچار ترک، شکستگی، یا جداشدگی لاک شود.

ارتباط آزمون الانگیشن با کاربرد واقعی
1.فرآیند سیمپیچی:

• • در هنگام سیمپیچی موتورهای الکتریکی، ترانسفورماتورها و ژنراتورها، سیمها تحت تنش مکانیکی ناشی از کشیدن، پیچیدن، و خمش قرار میگیرند. اگر سیم لاکی فاقد انعطافپذیری کافی باشد، فرایندپیچش براحتی انجام نشده و یا ممکن است در حین کار سیم بشکند و فرآیند تولید را مختل کند.

2.نصب و نگهداری:

• • در حین نصب سیمها در تجهیزات یا تعمیرات، کششهای جزئی اجتنابناپذیر است. سیمهایی با انعطافپذیری مناسب میتوانند بدون آسیب، این تنشها را تحمل کنند.

3.مقاومت در برابر ارتعاشات:

• • در برخی کاربردها مانند موتورهای الکتریکی، سیمپیچیها در معرض ارتعاشات مداوم قرار دارند. انعطافپذیری مناسب سیم مانع از ترک یا شکستگی هادی میشود.

4.کیفیت مواد اولیه:

• • آزمون الانگیشن معیاری برای تشخیص کیفیت فرآیند تولید مس یا آلومینیوم است. مواد با ناخالصی یا عملیات حرارتی نامناسب از انعطافپذیری کافی برخوردار نیستند.

5.افزایش عمر تجهیزات:

• • سیمهایی که انعطافپذیری مطلوب دارند، کمتر دچار آسیب مکانیکی میشوند و عمر مفید سیمپیچی و تجهیزات را افزایش میدهند.

اهمیت عملی آزمون در صنعت سیمپیچی

• سیمهای فاقد انعطافپذیری علاوه بر پیچش نامناسب ممکن است در حین نصب یا بهرهبرداری دچار شکستگی شوند و باعث خرابی تجهیزات الکتریکی شوند.
• این آزمون به تولیدکنندگان کمک میکند تا از کیفیت محصول اطمینان حاصل کرده و محصولاتی با عمر مفید بالا به بازار عرضه کنند.
• ازدیاد طول مطلوب نشاندهنده کنترل مناسب در فرآیند تولید و استفاده از مواد اولیه باکیفیت است.